W dniu 20 stycznia 2026 r. w Szczecinie odbyła się trzecia polsko-niemiecka wymiana wiedzy i doświadczeń w ramach modelowego projektu MORO „Proces dialogu w celu poprawy retencji krajobrazowej w polsko-niemieckim regionie przygranicznym”. Blisko 25 ekspertów z dziedziny zagospodarowania przestrzennego, gospodarki wodnej i leśnej, ochrony przyrody i środowiska oraz administracji samorządowej przyjęło zaproszenie do udziału w spotkaniu poświęconym tematowi „Planowanie przedsięwzięć o znaczeniu przestrzennym w zlewni Dolnej Odry – transgraniczne potrzeby koordynacyjne i potencjał współpracy”.
Na początku przedstawiono projekt „Wspólnej koncepcji przyszłości dla polsko-niemieckiego obszaru powiązań – Wizja 2050” (WKP 2050) przez Regionalne Biuro Gospodarki Przestrzennej Województwa Zachodniopomorskiego (RBGP WZ). Szczególną uwagę zwrócono na wspólne punkty gospodarki wodnej i retencji krajobrazowej.
Leszek Jastrzębski, dyrektor RBGP WZ, podczas prezentacji prac nad WKP 2050.
Zdjęcie © Julita Miłosz-Augustowska, RBGP WZ
Kolejna faza warsztatów służyła zidentyfikowaniu planowanych przedsięwzięć o znaczeniu przestrzennym, które mogą mieć wpływ na retencję krajobrazową w polsko-niemieckim obszarze powiązań, oraz omówieniu odpowiednich potrzeb w zakresie koordynacji. Krótkie prezentacje dotyczące wdrożenia koncepcji regulacji przepływu wody w dolnym biegu Odry z perspektywy polskiej i niemieckiej, przedstawione przez Park Narodowy Doliny Dolnej Odry, oraz dotyczące wspierania retencji wody w transgranicznych zlewniach (Puszcza Wkrzańska/Ueckermünder Heide) dały impuls do intensywnej wymiany poglądów. Debata została uzupełniona o dyskusję wyzwań i potencjałów w zakresie gospodarki wodnej w obszarach miejskich, zwłaszcza w odniesieniu do zbyt szybkiego odprowadzania ścieków komunalnych.
Następnie uczestnikom przedstawiono przegląd istniejących transgranicznych gremiów koordynacyjnych. Dyskutowano nad tym, w jakim stopniu nadają się one do transgranicznej koordynacji działań w zakresie retencji krajobrazowej.
Szczególną uwagę poświęcono -Polsko Niemieckiej Komisji ds. Wód Granicznych.
W trakcie dyskusji okazało się, że dla stabilizacji bilansu wodnego krajobrazu konieczne jest przede wszystkim transgraniczne uzgodnienie działań, zwłaszcza gdy dotyczą one wspólnych części zlewni, jak np. w przypadku Puszczy Wkrzańskiej / Ueckermünder Heide. W tym przypadku procesy zachodzące po jednej stronie granicy mają bezpośredni wpływ na poziom wody po drugiej stronie. Uczestnicy rozmów byli zgodni co do tego, że działania podejmowane w korycie rzeki, na brzegach i przyległych terenach zalewowych Odry Granicznej również wymagają dwustronnej koordynacji i współpracy. Jednak zdaniem ekspertów działania obecnie realizowane i planowane w tym obszarze nie mają poważnego wpływu na regionalny reżim rzeczny czy retencję krajobrazową. Niemniej jednak wiele czynników, w tym skutki zmian klimatycznych, nie pozwala na dokładną ocenę sytuacji. Dlatego też monitorowanie i stała wymiana informacji mają ogromne znaczenie. Liczba istniejących polsko-niemieckich gremiów wskazuje już na duże zapotrzebowanie na przepływ informacji w zakresie gospodarki wodnej między obydwoma krajami. Z reguły nie nadają się one jednak do dwustronnego uzgadniania konkretnych działań mających na celu poprawę retencji krajobrazowej. Kluczem do sukcesu pozostaje tutaj bezpośredni kontakt pomiędzy ekspertami w odpowiednich organach, a także dostęp do odpowiednich danych oraz osobisty kontakt z podmiotami w regionach, których dotyczy problem. Kluczowe znaczenie ma pokonanie bariery językowej; wspólnie opracowane projekty są zatem sensownym rozwiązaniem.
Wydarzenie to zakończyło cykl niemiecko-polskich warsztatów w ramach projektu modelowego MORO. Zdobyta wiedza zostanie wykorzystana zarówno w „Wspólnej koncepcji przyszłości dla polsko-niemieckiego obszaru powiązań – Wizja 2050”, jak i w nadrzędnym projekcie badawczym MORO „Transgraniczna synergia gospodarki przestrzennej i wodnej w dorzeczu Odry”. Wszyscy uczestnicy zostali ponadto zaproszeni do wykorzystania i rozwijania zdobytej wiedzy oraz kontaktów w swoich kontekstach zawodowych, aby dalej promować i utrwalać współpracę oraz komunikację w celu stabilizacji regionalnego bilansu wodnego w zlewni Odry, również wykraczając poza ramy projektu. Wnioski z warsztatów oraz bieżących działań w ramach projektu MORO zostaną ponownie omówione latem 2027 r. podczas polsko-niemieckiej konferencji podsumowującej.
Więcej informacji:
Tekst: Theresa Schiller, Regionalna Wspólnota Planistyczna Uckermark-Barnim – Regionalna Placówka Planowania
Zdjęcie tytułowe: Grzegorz Załoga, Pro Lingua
Zdjęcie w tekście: Julita Miłosz-Augustowska, RBGP WZ