I. Wprowadzenie
Wspólna Koncepcja Przyszłości 2050 dla polsko-niemieckiego obszaru powiązań stanowi fundament współpracy transgranicznej po obu stronach Odry i Nysy Łużyckiej. Opiera się ona na doświadczeniach swojej poprzedniczki, która od momentu jej przyjęcia w 2016 roku stała się punktem odniesienia w zakresie współpracy w regionie przygranicznym. Od tego czasu wiele się wydarzyło: dwustronne projekty w obszarze gospodarki przestrzennej, zacieśniona współpraca z Europejską Siecią Obserwacji Przestrzennej ESPON, wspólne polsko-niemieckie mapy kolejowe oraz porozumienie między dwoma regionami metropolitalnymi Berlina i Szczecina wiosną 2026 roku – te i wiele innych inicjatyw niemieckich krajów związkowych i polskich województw pokazują, jak dynamiczne stały się sąsiedzkie relacje.
Niniejsza koncepcja – Wizja 2050 – wyznacza nowe priorytety, a także uwzględnia zmienioną sytuację geopolityczną, w jakiej Polska i Niemcy znalazły się od lutego 2022 roku: pięć obszarów działań koncepcji zostało w dużej mierze zachowanych i zaktualizowanych. W dwóch obszarach – „Promowanie zrównoważonego wzrostu” i „Zapewnienie podstaw wysokiej jakości życia” – wprowadzono nową tematykę, kładąc większy nacisk na energię i bezpieczeństwo energetyczne, a także na środowisko i adaptację do zmian klimatu. Współpraca w zakresie ochrony ludności i pomocy w przypadku klęsk żywiołowych jest bardziej widoczna niż w poprzedniej koncepcji. Ponadto, nowy, szósty obszar działań poświęcony jest ochronie i użytkowaniu Morza Bałtyckiego i jego znaczeniu dla całego regionu powiązań.
Koncepcja podkreśla potencjał regionu. Nie zawiera ona żadnych formalnych ustaleń planistycznych, lecz, jako zalecenie w zakresie gospodarki przestrzennej, ma ułatwić współpracę wszystkich interesariuszy w regionie – tak aby wizja stała się rzeczywistością, a do 2050 roku w sercu Europy wyłonił się wspólny, zrównoważony i odporny obszar wzrostu.
II. Procedura
Pod koniec marca 2025 r. przedstawiciele Polsko-Niemieckiego Komitetu Gospodarki Przestrzennej spotkali się w Szczecinie, aby omówić aktualizację Wspólnej Koncepcji Przyszłości 2050 dla polsko-niemieckiego obszaru powiązań. Na posiedzeniu Komitetu latem 2024 r. istniejąca Grupa Robocza ds. Aktualizacji otrzymała mandat do krytycznego przeglądu i aktualizacji koncepcji.
Przewodniczącym grupy roboczej na lata 2025–2026 jest Leszek Jastrzębski, Dyrektor Regionalnego Biura Gospodarki Przestrzennej Województwa Zachodniopomorskiego w Szczecinie (RBGP WZ). Wspierają go Justyna Strzyżewska i Julita Miłosz-Augustowska. W skład grupy koordynacyjnej wchodzą również Nicole Zimmer z Saksońskiego Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju Regionalnego (SMIL) oraz Dirk Gebhardt z Federalnego Instytutu Badań nad Budownictwem, Zagospodarowaniem Miejskim i Zagospodarowaniem Przestrzennym (BBSR). Wymiana poglądów i wsparcie ze strony Polsko-Niemieckiego Komitetu Gospodarki Przestrzennej oraz interesariuszy z innych resortów są zapewniane na bieżąco poprzez kolejne spotkania nowo utworzonej grupy roboczej „Aktualizacja”. Grupa robocza zebrała wyniki licznych spotkań i wspólnie włączyła je do struktury i zaktualizowanych obszarów działań dla przyszłej koncepcji.
Etap konsultacji eksperckich i społecznych rozpocznie się jesienią 2026 roku. Niemiecko-Polski Portal Planowania Przestrzennego będzie dostarczał informacji na ten i inne bieżące tematy. Porusza również kwestie wspólnego planowania przestrzennego oraz informuje o nadchodzących wydarzeniach i publikacjach.
Pomyślne wdrożenie koncepcji może być osiągnięte jedynie dzięki współpracy wielu osób i instytucji. W związku z tym, w ramach Koncepcji Przyszłości 2050, zostanie uruchomiony szeroki proces partycypacyjny, którego wyniki zostaną uwzględnione w ostatecznej wersji koncepcji.
Dalsze informacje
Aktualizacja Wspólnej Koncepcji Przyszłości dla polsko-niemieckiego obszaru powiązań (WKP)
GZK 2050 Sitzung in Posen – WKP 2050 posiedzenie w Poznaniu